Tekuća ekonomska kretanja u Srbiji

Ekonomija Srbije je i u trećem kvartalu uzastopno ostvarila rast BDP-a što ukazuje da je prema ovom parametru Srbije izašla iz recesije. Prema preliminarnim rezultatima Republičkog zavoda za statistiku, Srbija je u trećem kvartalu ove godine ostvarila rast od 2%, u odnosu na isti kvartal prethodne godine. U periodu januar – oktobar 2010. godine došlo je i do rasta industrijske proizvodnje od 3,7%. Projektovana stopa rasta BDP od 1,5% koja se zasniva pre svega na rastu izvozne tražnje i investicija čini se dostižnom kako vreme odmiče (u periodu januar – oktobar 2010. godine ostvaren je rast izvoza od 21% u odnosu na isti period prethodne godine). Međutim, zabrinjava pad industrijske proizvodnje u oktobru od 2,9% u odnosu na oktobar 2009. godine. Vojvodina predvodi rast industrijske proizvodnje sa rastom u prvih deset meseci 2010. godine od 7,2% dok je rast u Centralnoj Srbiji skromnih 1,2%.

Međutim, smanjenje zaposlenosti dokaz je da kriza ne prolazi. Na kraju trećeg kvartala 2010. godine broj zvanično zaposlenih je iznosio 1.819.698 radnika i smanjen je za 4,9% u odnosu na isti period 2009. godine. Prema podacima iz Ankete o radnoj snazi iz aprila 2010. godine stopa nezaposlenosti je u odnosu na oktobar 2009. godine porasla za 2,7 procentnih poena i iznosila je 20,1%.

Međugodišnje stope rasta BDP-a (Izvor podataka: Republički zavod za statistiku)

Dinar je u 2010. godini depresirao sa 95.88 na oko 107 za jedan evro iako je Narodna banka Srbije u prvih deset meseci prodala neto 2,26 milijardi evra. Snažna depresijacija dinara u ovoj godini posledica je prelivanja krize u Grčkoj na Srbiju, niskog nivoa priliva SDI i neto razduživanja banaka prema inostranstvu. Ukupna međugodišnja inflacija u avgustu iznosi 9,6% i već je izašla iz planiranih okvira što se negatino odražava na kredibilitet Narodne banke Srbije.

Kretanje kursa evra prema dinaru (Izvor podataka: Narodna banka Srbije)

Kreditna aktivnost beleži značajan rast ali raste i broj problematičnih kredita. U trećem kvartalu ostvaren je rast kreditnih plasmana od 4% u odnosu na prethodni kvartal. Struktura rasta kreditnih zaduženja nije zadovoljavajuća jer je u trećem kvartalu najveći rast ostvaren kod kredita odobrenih stanovništvu od 31%. Ukupni krediti bankarskog sektora u kašnjenju dužem od 90 dana iznose 277 milijardu dinara i iznose 17,8% ukupno odobrenih kredita. Zabrinjava porast stope kašnjenja koja je na kraju 2009. godine iznosila 15,7%.

Kreditna aktivnost, u mlrd dinara (Izvor podataka: Narodna banka Srbije)

Sektor države je u prvih deset meseci 2010. godine ostvario deficit u iznosu od 98,5 milijardi dinara koji je finansiran zaduženjem na domaćem tržištu. Javna potrošnja beleži umeren nominalni rast od 5,5% u prvih devet meseci 2010. godine. U istom periodu javni prihodi beleže solidan nominalni rast i blagi realni rast u odnosu na isti period prethodne godine.

Likvidnost privrede je i dalje na niskom nivou. Opšta nelikvidnost u privredi dovela je do produženja perioda naplate potraživanja. Prosečan period naplate potraživanja u Srbiji iznosi 128 dana što je čak 110 dana duže nego u Nemačkoj, 94 dana duže nego u Hrvatskoj a 24 dana duže nego u BiH. Da je likvidnost privrede je na niskom nivou što potvrđuje rast stope kašnjenja po kreditima. Ukupna stopa kašnjenja kredita odobrenih privredi iznosi 23.2% na kraju trećeg kavartala što predstavlja porast od 2,3 procentnih poena u odnosu na početak godine. Ukoliko se nastavi rast stope kašnjenja kredita privredi može se desiti da se kriza iz realnog sektora prenese na bankarski sektor. Vlada Srbije već dve godine uzastopno kao antikriznu meru primenjuje subvencionisanje kredita za likvidnost i investicije. Ove godine je odobreno 1,7 milijardi evra subvenionisanih kredita za privredu, oko 600 miliona više nego prethodne godine. Mera subvencionisanja kredita za likvidnost svakako je dovela do smanjenja troškova i poboljšanja bilansa uspeha preduzeća medjutim, likvidnost se nije značajno poboljšala što pored rasta stope kašnjenja po kreditima privrede govori i podatak o rastu broja blokiranih preduzeća.

Rast BDP i kreditne aktivnosti svakako ohrabruju, ali moraju se učiniti dodatni napori na poboljšanju likvidnosti privrede pre svega u domenu skraćenja perioda naplate potraživanja, jer produženje naplate dovodi sve veći broj preduzeća u kašnjenje po kreditima što može da prenese krizu iz realnog u bankarski sektor.

Be Sociable, Share!

Ostavite poruku